САД и Саудиска Арабија потпишаа значаен договор кој наводно ќе му овозможи на кралството од Персискиот Залив да развие цивилна нуклеарна програма. Според американското Министерство за енергетика, договорот е опишан како договор за мирна нуклеарна соработка кој ќе обезбеди одличен пристап за американските компании во саудиската програма за нуклеарна енергија. Текстот од договорот не беше објавен, но американските медиуми објавија дека тој би можел да ѝ дозволи на Саудиска Арабија да збогатува ураниум во иднина – кој може да се користи како гориво за електрани, но и за производство на нуклеарни бомби.
Министерството за енергетика на САД забележа дека заедно со договорот за соработка, бил потпишан и билатерален договор за заштитни мерки.
„Заедно, овие два договора ја поставуваат правната основа за децениско партнерство вредно повеќе милијарди долари кое ги унапредува неколку приоритетни економски и стратешки цели, вклучително и неширењето на нуклеарното оружје“, се вели во соопштението.
Саудиската влада, исто така, објави соопштение, во кое се вели дека договорот претставува проширување на постојната соработка меѓу двете земји во енергетскиот сектор и истакна дека доаѓа откако саудискиот лидер го посети Вашингтон минатиот ноември.
Објавата доаѓа во време кога борбите меѓу САД и Иран ескалираат. Саудиска Арабија, долгогодишен сојузник на САД, е домаќин на неколку американски бази, кои беа цел на ирански напади. Исто така, ова доаѓа два дена откако сојузниците на Иран во Јемен, Хутите, објавија морска блокада против кралството.
Не беа дадени конкретни детали за нуклеарниот договор, но претходните медиумски извештаи сугерираа дека, по спроведувањето на заедничка студија со САД, на Саудиска Арабија може да ѝ биде дозволено да збогатува ураниум на своја територија за да произведува гориво во објект за збогатување изграден во САД, наместо да се потпира на увезено гориво.
Ова би можело да вреди милијарди долари за САД, чии компании би можеле да бидат вклучени во изградба на објект за производство на збогатен ураниум, кој може да се користи како гориво за електрани, но и за производство на нуклеарни бомби.
„Бидете сигурни, овие договори ги одржуваат највисоките стандарди за нуклеарна безбедност и неширење, потпирајќи се на најдобрата нуклеарна технологија и научници во светот, дизајнирани токму тука во Соединетите Американски Држави“, изјави американскиот секретар за енергетика Крис Рајт во соопштението.
Министерството за енергетика соопшти дека договорот ја унапредува и безбедноста на САД и регионот и ќе ги одржува високите стандарди за нуклеарна безбедност, сигурност и неширење и ќе ја зајакне конкурентската предност на Соединетите Американски Држави во цивилната нуклеарна технологија.
Нуклеарните експерти и поранешните функционери во Израел – најголемиот сојузник на САД на Блискиот Исток – изразија загриженост дека планот на крајот би можел да доведе до тоа Саудиска Арабија да може да развие нуклеарно оружје – иако многу експерти велат дека тој пат веројатно ќе трае со децении и ќе доведе до отпор од меѓународната заедница.
Розмари Келаниќ, директорка на програмата за Блискиот Исток во американскиот тинк-тенк „Приоритети за одбрана“, рече дека би било шокантно ако договорот вклучува дозвола на САД за Саудиска Арабија да има капацитети за збогатување на ураниум.
